ChatGPT Image Jun 18, 2026, 09_40_30 AM.png

విశ్వరూప దర్శన యోగం

శ్లోకం 1

అర్జున ఉవాచ ।
మదనుగ్రహాయ పరమం గుహ్యమధ్యాత్మసంజ్ఞితమ్ ।
యత్త్వయోక్తం వచస్తేన మోహోఽయం విగతో మమ ॥ 1 ॥

భావార్థం

ఓ కృష్ణా! నీవు నాకు చెప్పిన ఈ పరమ రహస్యమైన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం వల్ల నా మోహం తొలగిపోయింది.

జీవిత పాఠం

సరైన జ్ఞానం మన సందేహాలను తొలగిస్తుంది.

శ్లోకం 2

భవాప్యయౌ హి భూతానాం శ్రుతౌ విస్తరశో మయా ।
త్వత్తః కమలపత్రాక్ష మాహాత్మ్యమపి చావ్యయం ॥ 2 ॥

భావార్థం

ఓ కమలనేత్రా! సృష్టి, లయ రహస్యాలను మరియు నీ అనంత మహిమను నీ నుంచే విన్నాను.

జీవిత పాఠం

జ్ఞానం పెరిగిన కొద్దీ దైవ మహిమ మరింత అర్థమవుతుంది.

శ్లోకం 3

ఏవమేతద్యథాత్థ త్వమాత్మానం పరమేశ్వర ।
ద్రష్టుమిచ్ఛామి తే రూపమైశ్వరం పురుషోత్తమ ॥ 3 ॥

భావార్థం

ఓ పరమేశ్వరా! నీవు చెప్పింది నిజమే. ఇప్పుడు నీ దివ్య విశ్వరూపాన్ని చూడాలని కోరుకుంటున్నాను.

జీవిత పాఠం

వినడం కంటే ప్రత్యక్ష అనుభవం గొప్పది.

శ్లోకం 4

మన్యసే యది తచ్చక్యం మయా ద్రష్టుమితి ప్రభో ।
యోగేశ్వర తతో మే త్వం దర్శయాత్మానమవ్యయమ్ ॥ 4 ॥

భావార్థం

ఓ ప్రభూ! నేను చూడగలనని నీవు భావిస్తే, నీ అవినాశి రూపాన్ని నాకు దర్శింపజేయు.

జీవిత పాఠం

వినయం గొప్ప అనుభవాలకు ద్వారం.

శ్లోకం 5

శ్రీభగవానువాచ ।
పశ్య మే పార్థ రూపాణి శతశోఽథ సహస్రశః ।
నానావిధాని దివ్యాని నానావర్ణాకృతీని చ ॥ 5 ॥

భావార్థం

ఓ అర్జునా! నా వందలాది, వేలాది దివ్య రూపాలను చూడు.

జీవిత పాఠం

దైవ మహిమకు పరిమితి లేదు.

శ్లోకం 6

పశ్యాదిత్యాన్వసూన్రుద్రానశ్వినౌ మరుతస్తథా ।
బహూన్యదృష్టపూర్వాణి పశ్యాశ్చర్యాణి భారత ॥ 6 ॥

భావార్థం

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, అశ్వినీదేవతలు మరియు ఎన్నో ఆశ్చర్యకరమైన రూపాలను చూడు.

జీవిత పాఠం

సృష్టి అద్భుతాలతో నిండి ఉంది.

శ్లోకం 7

ఇహైకస్థం జగత్కృత్స్నం పశ్యాద్య సచరాచరమ్ ।
మమ దేహే గుడాకేశ యచ్చాన్యద్ద్రష్టుమిచ్ఛసి ॥ 7 ॥

భావార్థం

ఓ అర్జునా! ఈ ఒక్క దివ్యరూపంలోనే సమస్త చరాచర జగత్తును చూడు.

జీవిత పాఠం

అన్నింటిలోనూ ఒకే దైవచైతన్యం ఉంది.

శ్లోకం 8

న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుమనేనైవ స్వచక్షుషా ।
దివ్యం దదామి తే చక్షుః పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్ ॥ 8 ॥

భావార్థం

నీ సాధారణ కళ్లతో నా విశ్వరూపాన్ని చూడలేవు. కాబట్టి నీకు దివ్యదృష్టిని ప్రసాదిస్తున్నాను.

జీవిత పాఠం

కొన్ని సత్యాలను గ్రహించడానికి ప్రత్యేక దృష్టి అవసరం.

శ్లోకం 9

సంజయ ఉవాచ ।
ఏవముక్త్వా తతో రాజన్ మహాయోగేశ్వరో హరిః ।
దర్శయామాస పార్థాయ పరమం రూపమైశ్వరమ్ ॥ 9 ॥

భావార్థం

సంజయుడు చెప్పాడు: ఆ తరువాత శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునికి తన పరమ దివ్య విశ్వరూపాన్ని చూపించాడు.

జీవిత పాఠం

దైవానుగ్రహం లభిస్తే అసాధ్యమైనదీ సాధ్యమవుతుంది.

శ్లోకం 10

అనేకవక్త్రనయనమనేకాద్భుతదర్శనం ।
అనేకదివ్యాభరణం దివ్యానేకోద్యతాయుధమ్ ॥ 10 ॥

భావార్థం

అనేక ముఖాలు, కళ్ళు, అద్భుత దృశ్యాలు, దివ్యాభరణాలు, ఆయుధాలతో కూడిన విశ్వరూపాన్ని అర్జునుడు చూశాడు.

జీవిత పాఠం

దైవ మహిమ మానవ ఊహలకు అతీతమైనది.

శ్లోకం 11

దివ్యమాల్యాంబరధరం దివ్యగంధానులేపనం ।
సర్వాశ్చర్యమయం దేవమనంతం విశ్వతోముఖమ్ ॥ 11 ॥

భావార్థం

దివ్య వస్త్రాలు, పుష్పమాలలు, సుగంధాలతో అలంకరించబడిన అనంత విశ్వరూపం అన్ని వైపులా విస్తరించి ఉంది.

జీవిత పాఠం

దైవ సౌందర్యం అపారమైనది.

శ్లోకం 12

దివి సూర్యసహస్రస్య భవేద్యుగపదుత్థితా ।
యది భాః సదృశీ సా స్యాద్భాసస్తస్య మహాత్మనః ॥ 12 ॥

భావార్థం

వెయ్యి సూర్యులు ఒకేసారి ఉదయించినంత ప్రకాశం ఆ విశ్వరూపంలో కనిపించింది.

జీవిత పాఠం

దైవ తేజస్సు వర్ణనాతీతం.

శ్లోకం 13

తత్రైకస్థం జగత్కృత్స్నం ప్రవిభక్తమనేకధా ।
అపశ్యద్దేవదేవస్య శరీరే పాండవస్తదా ॥ 13 ॥

భావార్థం

అర్జునుడు ఆ విశ్వరూపంలో సమస్త జగత్తును ఒకేచోట దర్శించాడు.

జీవిత పాఠం

వైవిధ్యంలో ఏకత్వాన్ని గుర్తించాలి.

శ్లోకం 14

తతః స విస్మయావిష్టో హృష్టరోమా ధనంజయః ।
ప్రణమ్య శిరసా దేవం కృతాంజలిరభాషత ॥ 14 ॥

భావార్థం

ఆశ్చర్యంతో నిండిన అర్జునుడు చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు.

జీవిత పాఠం

నిజమైన మహిమను చూసినప్పుడు వినయం సహజంగా వస్తుంది.

శ్లోకం 15

అర్జున ఉవాచ ।
పశ్యామి దేవాంస్తవ దేవ దేహే
సర్వాంస్తథా భూతవిశేషసంఘాన్ ।
బ్రహ్మాణమీశం కమలాసనస్థం
ఋషీంశ్చ సర్వానురగాంశ్చ దివ్యాన్ ॥ 15 ॥

భావార్థం

ఓ దేవా! నీ రూపంలో అన్ని దేవతలు, ఋషులు, నాగులు, బ్రహ్మదేవుడు కనిపిస్తున్నారు.

జీవిత పాఠం

సమస్త శక్తుల మూలం ఒకటే.

శ్లోకం 16

అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రం
పశ్యామి త్వాం సర్వతోఽనంతరూపమ్ ।
నాంతం న మధ్యం న పునస్తవాదిం
పశ్యామి విశ్వేశ్వర విశ్వరూప ॥ 16 ॥

భావార్థం

నీకు ఆది, మధ్య, అంతం కనిపించడం లేదు. నీవు అనంత విశ్వరూపుడివి.

జీవిత పాఠం

దైవం పరిమితులకు అతీతమైనది.

శ్లోకం 17

కిరీటినం గదినం చక్రిణం చ
తేజోరాశిం సర్వతో దీప్తిమంతమ్ ।
పశ్యామి త్వాం దుర్నిరీక్ష్యం సమంతాత్
దీప్తానలార్కద్యుతిమప్రమేయమ్ ॥ 17 ॥

భావార్థం

కిరీటం, గద, చక్రంతో ప్రకాశిస్తున్న నీ రూపం అగ్ని, సూర్యునిలా దివ్యంగా ఉంది.

జీవిత పాఠం

శక్తి మరియు జ్ఞానం కలిసినప్పుడు దివ్యత వెలుగుతుంది.

శ్లోకం 18

త్వమక్షరం పరమం వేదితవ్యం
త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్ ।
త్వమవ్యయః శాశ్వతధర్మగోప్తా
సనాతనస్త్వం పురుషో మతో మే ॥ 18 ॥

భావార్థం

నీవే పరబ్రహ్మం, శాశ్వత ధర్మానికి రక్షకుడు, సనాతన పురుషుడు.

జీవిత పాఠం

ధర్మమే శాశ్వతమైన విలువ.

శ్లోకం 19

అనాదిమధ్యాంతమనంతవీర్యం
అనంతబాహుం శశిసూర్యనేత్రమ్ ।
పశ్యామి త్వాం దీప్తహుతాశవక్త్రం
స్వతేజసా విశ్వమిదం తపంతమ్ ॥ 19 ॥

భావార్థం

ఆది, మధ్య, అంతం లేని, చంద్రసూర్యులను నేత్రాలుగా కలిగిన నీ విశ్వరూపం జగత్తంతా ప్రకాశింపజేస్తోంది.

జీవిత పాఠం

దైవశక్తి విశ్వాన్ని నడిపించే మూలశక్తి.

శ్లోకం 20

ద్యావాపృథివ్యోరిదమంతరం హి
వ్యాప్తం త్వయైకేన దిశశ్చ సర్వాః ।
దృష్ట్వాద్భుతం రూపముగ్రం తవేదం
లోకత్రయం ప్రవ్యథితం మహాత్మన్ ॥ 20 ॥

భావార్థం

ఆకాశం, భూమి మధ్యనున్న సమస్త ప్రదేశం నీతో నిండి ఉంది. నీ ఉగ్ర విశ్వరూపాన్ని చూసి మూడు లోకాలూ ఆశ్చర్యంతో వణుకుతున్నాయి.

జీవిత పాఠం

దైవ మహిమను గ్రహించినప్పుడు అహంకారం కరిగిపోతుంది.

శ్లోకం 21

అమీ హి త్వాం సురసంఘా విశంతి
కేచిద్భీతాః ప్రాంజలయో గృణంతి ।
స్వస్తీత్యుక్త్వా మహర్షిసిద్ధసంఘాః
స్తువంతి త్వాం స్తుతిభిః పుష్కలాభిః ॥ 21 ॥

భావార్థం

దేవతలు నీలో ప్రవేశిస్తున్నారు. కొందరు భయంతో చేతులు జోడించి నిన్ను స్తుతిస్తున్నారు.

జీవిత పాఠం

దైవ మహిమ ముందు అందరూ వినమ్రులవుతారు.

శ్లోకం 22

రుద్రాదిత్యా వసవో యే చ సాధ్యా
విశ్వేఽశ్వినౌ మరుతశ్చోష్మపాశ్చ ।
గంధర్వయక్షాసురసిద్ధసంఘా
వీక్షంతే త్వాం విస్మితాశ్చైవ సర్వే ॥ 22 ॥

భావార్థం

రుద్రులు, ఆదిత్యులు, వసువులు, గంధర్వులు, యక్షులు, సిద్ధులు అందరూ ఆశ్చర్యంతో నీ విశ్వరూపాన్ని చూస్తున్నారు.

జీవిత పాఠం

నిజమైన గొప్పతనం అందరినీ ఆకర్షిస్తుంది.

శ్లోకం 23

రూపం మహత్తే బహువక్త్రనేత్రం
మహాబాహో బహుబాహూరుపాదమ్ ।
బహూదరం బహుదంష్ట్రాకరాళం
దృష్ట్వా లోకాః ప్రవ్యథితాస్తథాహమ్ ॥ 23 ॥

భావార్థం

అనేక ముఖాలు, కళ్ళు, చేతులు, భయంకరమైన కోరలతో కూడిన నీ రూపాన్ని చూసి లోకాలతో పాటు నేనూ భయపడుతున్నాను.

జీవిత పాఠం

దైవం కేవలం సౌమ్యరూపమే కాదు, అపారశక్తి కూడా.

శ్లోకం 24

నభఃస్పృశం దీప్తమనేకవర్ణం
వ్యాత్తాననం దీప్తవిశాలనేత్రమ్ ।
దృష్ట్వా హి త్వాం ప్రవ్యథితాంతరాత్మా
ధృతిం న విందామి శమం చ విష్ణో ॥ 24 ॥

భావార్థం

ఆకాశాన్ని తాకుతున్న నీ ప్రకాశవంతమైన రూపాన్ని చూసి నా మనస్సు కలవరపడుతోంది.

జీవిత పాఠం

మహత్తర సత్యాన్ని ఎదుర్కొన్నప్పుడు అహంకారం కరిగిపోతుంది.

శ్లోకం 25

దంష్ట్రాకరాళాని చ తే ముఖాని
దృష్ట్వైవ కాలానలసన్నిభాని ।
దిశో న జానే న లభే చ శర్మ
ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస ॥ 25 ॥

భావార్థం

కాలాగ్నిలా కనిపిస్తున్న నీ భయంకర ముఖాలను చూసి నేను దిశలు కూడా గుర్తించలేకపోతున్నాను.

జీవిత పాఠం

దైవశక్తి ముందు మానవ బలం పరిమితమైనది.

శ్లోకం 26

అమీ చ త్వాం ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాః
సర్వే సహైవావనిపాలసంఘైః ।
భీష్మో ద్రోణః సూతపుత్రస్తథాసౌ
సహాస్మదీయైరపి యోధముఖ్యైః ॥ 26 ॥

భావార్థం

ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కర్ణుడు మరియు అనేక యోధులు నీలో ప్రవేశిస్తున్నారు.

జీవిత పాఠం

ప్రతి జీవికి కాలం నిర్ణయించిన గమ్యం ఉంటుంది.

శ్లోకం 27

వక్త్రాణి తే త్వరమాణా విశంతి
దంష్ట్రాకరాళాని భయానకాని ।
కేచిద్విలగ్నా దశనాంతరేషు
సందృశ్యంతే చూర్ణితైరుత్తమాంగైః ॥ 27 ॥

భావార్థం

యోధులు వేగంగా నీ భయంకరమైన ముఖాల్లోకి ప్రవేశిస్తున్నారు. కొందరు నీ దంతాల మధ్య నలిగిపోతున్నారు.

జీవిత పాఠం

కాలచక్రం ఎవరినీ విడిచిపెట్టదు.

శ్లోకం 28

యథా నదీనాం బహవోఽంబువేగాః
సముద్రమేవాభిముఖా ద్రవంతి ।
తథా తవామీ నరలోకవీరా
విశంతి వక్త్రాణ్యభివిజ్వలంతి ॥ 28 ॥

భావార్థం

నదులు సముద్రంలో కలిసినట్లే యోధులందరూ నీలో కలిసిపోతున్నారు.

జీవిత పాఠం

అందరి అంతిమ గమ్యం ఒకటే.

శ్లోకం 29

యథా ప్రదీప్తం జ్వలనం పతంగాః
విశంతి నాశాయ సమృద్ధవేగాః ।
తథైవ నాశాయ విశంతి లోకాః
తవాపి వక్త్రాణి సమృద్ధవేగాః ॥ 29 ॥

భావార్థం

పురుగులు అగ్నిలోకి దూకినట్లే యోధులు నీ ముఖాల్లోకి ప్రవేశిస్తున్నారు.

జీవిత పాఠం

అజ్ఞానం వినాశనానికి దారి తీస్తుంది.

శ్లోకం 30

లేలిహ్యసే గ్రసమానః సమంతాత్
లోకాన్సమగ్రాన్వదనైర్జ్వలద్భిః ।
తేజోభిరాపూర్య జగత్సమగ్రం
భాసస్తవోగ్రాః ప్రతపంతి విష్ణో ॥ 30 ॥

భావార్థం

నీ జ్వలించే ముఖాలు సమస్త లోకాలను మింగుతున్నాయి. నీ తేజస్సు జగత్తంతా నింపుతోంది.

జీవిత పాఠం

దైవశక్తి సృష్టి, స్థితి, లయలకు మూలం.

శ్లోకం 31

ఆఖ్యాహి మే కో భవానుగ్రరూపో
నమోఽస్తు తే దేవవర ప్రసీద ।
విజ్ఞాతుమిచ్ఛామి భవంతమాద్యం
న హి ప్రజానామి తవ ప్రవృత్తిమ్ ॥ 31 ॥

భావార్థం

ఓ ప్రభూ! ఈ ఉగ్రరూపంలో నీవెవరో చెప్పు. నీ సంకల్పాన్ని తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.

జీవిత పాఠం

సందేహాలను నివృత్తి చేసుకోవడం జ్ఞానానికి దారి తీస్తుంది.

శ్లోకం 32

శ్రీభగవానువాచ ।
కాలోఽస్మి లోకక్షయకృత్ ప్రవృద్ధో
లోకాన్ సమాహర్తుమిహ ప్రవృత్తః ।
ఋతేఽపి త్వాం న భవిష్యంతి సర్వే
యేఽవస్థితాః ప్రత్యనీకేషు యోధాః ॥ 32 ॥

భావార్థం

నేనే కాలస్వరూపుడిని. ఈ యోధుల వినాశనం ఇప్పటికే నిర్ణయించబడింది.

జీవిత పాఠం

మనిషి తన కర్తవ్యాన్ని మాత్రమే చేయగలడు; ఫలితం దైవాధీనం.

శ్లోకం 33

తస్మాత్త్వముత్తిష్ఠ యశో లభస్వ
జిత్వా శత్రూన్భుంక్ష్వ రాజ్యం సమృద్ధమ్ ।
మయైవైతే నిహతాః పూర్వమేవ
నిమిత్తమాత్రం భవ సవ్యసాచిన్ ॥ 33 ॥

భావార్థం

లేచి యుద్ధం చేయు. శత్రువులు ఇప్పటికే నా సంకల్పంలో ఓడిపోయారు. నీవు కేవలం నిమిత్తమాత్రుడివి.

జీవిత పాఠం

మన పని కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించడం మాత్రమే.

శ్లోకం 34

ద్రోణం చ భీష్మం చ జయద్రథం చ
కర్ణం తథాన్యానపి యోధవీరాన్ ।
మయా హతాంస్త్వం జహి మా వ్యథిష్ఠా
యుధ్యస్వ జేతాసి రణే సపత్నాన్ ॥ 34 ॥

భావార్థం

భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కర్ణుడు మొదలైన యోధులు నా సంకల్పంలో ఇప్పటికే హతులయ్యారు.

జీవిత పాఠం

ధర్మయుద్ధంలో భయం అవసరం లేదు.

శ్లోకం 35

సంజయ ఉవాచ ।
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచనం కేశవస్య
కృతాంజలిర్వేపమానః కిరీటీ ।
నమస్కృత్వా భూయ ఏవాహ కృష్ణం
సగద్గదం భీతభీతః ప్రణమ్య ॥ 35 ॥

భావార్థం

ఈ మాటలు విని అర్జునుడు భయభక్తులతో నమస్కరించాడు.

జీవిత పాఠం

దైవసత్యాన్ని గ్రహించినప్పుడు వినయం పెరుగుతుంది.

శ్లోకం 36

అర్జున ఉవాచ ।
స్థానే హృషీకేశ తవ ప్రకీర్యా
జగత్ప్రహృష్యత్యనురజ్యతే చ ।
రక్షాంసి భీతాని దిశో ద్రవంతి
సర్వే నమస్యంతి చ సిద్ధసంఘాః ॥ 36 ॥

భావార్థం

ఓ కృష్ణా! నీ మహిమ విని సద్జనులు ఆనందిస్తారు, దుష్టులు భయపడతారు.

జీవిత పాఠం

ధర్మం సద్జనులకు ఆనందం, దుర్మార్గులకు భయం కలిగిస్తుంది.

శ్లోకం 37

కస్మాచ్చ తే న నమేరన్మహాత్మన్
గరీయసే బ్రహ్మణోఽప్యాదికర్త్రే ।
అనంత దేవేశ జగన్నివాస
త్వమక్షరం సదసత్తత్పరం యత్ ॥ 37 ॥

భావార్థం

ఓ మహాత్మా! బ్రహ్మదేవునికంటే గొప్పవాడైన నీకు అందరూ నమస్కరించడం సహజమే.

జీవిత పాఠం

నిజమైన గొప్పతనానికి గౌరవం సహజంగా వస్తుంది.

శ్లోకం 38

త్వమాదిదేవః పురుషః పురాణః
త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్ ।
వేత్తాసి వేద్యం చ పరం చ ధామ
త్వయా తతం విశ్వమనంతరూప ॥ 38 ॥

భావార్థం

నీవే ఆదిదేవుడు, సనాతన పురుషుడు, విశ్వానికి ఆధారం.

జీవిత పాఠం

దైవమే సృష్టి యొక్క మూలాధారం.

శ్లోకం 39

వాయుర్యమోఽగ్నిర్వరుణః శశాంకః
ప్రజాపతిస్త్వం ప్రపితామహశ్చ ।
నమో నమస్తేఽస్తు సహస్రకృత్వః
పునశ్చ భూయోఽపి నమో నమస్తే ॥ 39 ॥

భావార్థం

నీవే వాయువు, యముడు, అగ్ని, వరుణుడు, చంద్రుడు. నీకు వేలసార్లు నమస్కారం.

జీవిత పాఠం

కృతజ్ఞత భక్తికి మూలం.

శ్లోకం 40

నమః పురస్తాదథ పృష్టతస్తే
నమోఽస్తు తే సర్వత ఏవ సర్వ ।
అనంతవీర్యామితవిక్రమస్త్వం
సర్వం సమాప్నోషి తతోఽసి సర్వః ॥ 40 ॥

భావార్థం

ముందు, వెనుక, అన్ని దిశలలో నీకే నమస్కారం. నీవు సర్వవ్యాపివి.

జీవిత పాఠం

దైవం ప్రతి చోటా ఉన్నాడని గుర్తిస్తే జీవితం పవిత్రమవుతుంది.

శ్లోకం 41

సఖేతి మత్వా ప్రసభం యదుక్తం
హే కృష్ణ హే యాదవ హే సఖేతి ।
అజానతా మహిమానం తవేదం
మయా ప్రమాదాత్ ప్రణయేన వాపి ॥ 41 ॥

భావార్థం

ఓ కృష్ణా! నీ మహిమ తెలియక స్నేహితుడిగా భావించి "ఓ కృష్ణా, ఓ యాదవా, ఓ సఖా" అని పిలిచాను.

జీవిత పాఠం

గొప్పతనాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు వినయం పెరుగుతుంది.

శ్లోకం 42

యచ్చావహాసార్థమసత్కృతోఽసి
విహారశయ్యాసనభోజనేషు ।
ఏకోఽథవాప్యచ్యుత తత్సమక్షం
తత్క్షామయే త్వామహమప్రమేయమ్ ॥ 42 ॥

భావార్థం

ఆటలలో, విశ్రాంతిలో, భోజన సమయంలో సరదాగా నిన్ను అవమానించినట్లయితే నన్ను క్షమించు.

జీవిత పాఠం

తప్పును ఒప్పుకొని క్షమాపణ కోరడం గొప్ప లక్షణం.

శ్లోకం 43

పితాసి లోకస్య చరాచరస్య
త్వమస్య పూజ్యశ్చ గురుర్గరీయాన్ ।
న త్వత్సమోఽస్త్యభ్యధికః కుతోఽన్యో
లోకత్రయేఽప్యప్రతిమప్రభావ ॥ 43 ॥

భావార్థం

నీవే ఈ జగత్తుకు తండ్రి, గురువు. మూడు లోకాలలో నీతో సమానమైనవాడు లేడు.

జీవిత పాఠం

దైవమే సమస్తానికి పరమాశ్రయం.

శ్లోకం 44

తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయం
ప్రసాదయే త్వామహమీశమీడ్యం ।
పితేవ పుత్రస్య సఖేవ సఖ్యుః
ప్రియః ప్రియాయార్హసి దేవ సోఢుమ్ ॥ 44 ॥

భావార్థం

తండ్రి తన కుమారుడిని, స్నేహితుడు తన స్నేహితుడిని క్షమించినట్లు నన్ను క్షమించు.

జీవిత పాఠం

ప్రేమ, వినయం సంబంధాలను బలపరుస్తాయి.

శ్లోకం 45

అదృష్టపూర్వం హృషితోఽస్మి దృష్ట్వా
భయేన చ ప్రవ్యతితం మనో మే ।
తదేవ మే దర్శయ దేవ రూపం
ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస ॥ 45 ॥

భావార్థం

ఇంతవరకు చూడని ఈ విశ్వరూపాన్ని చూసి ఆనందంతో పాటు భయం కూడా కలుగుతోంది. కాబట్టి నీ సౌమ్యరూపాన్ని చూపించు.

జీవిత పాఠం

మానవ మనస్సు సౌమ్యతను సులభంగా స్వీకరిస్తుంది.

శ్లోకం 46

కిరీటినం గదినం చక్రహస్తం
ఇచ్చామి త్వాం ద్రష్టుమహం తథైవ ।
తేనైవ రూపేణ చతుర్భుజేన
సహస్రబాహో భవ విశ్వమూర్తే ॥ 46 ॥

భావార్థం

ఓ విశ్వమూర్తీ! కిరీటం, గద, చక్రం ధరించిన నీ చతుర్భుజ రూపాన్ని చూడాలనుకుంటున్నాను.

జీవిత పాఠం

భక్తి దైవంతో వ్యక్తిగత అనుబంధాన్ని కోరుకుంటుంది.

శ్లోకం 47

శ్రీభగవానువాచ ।
మయా ప్రసన్నేన తవార్జునేదం
రూపం పరం దర్శితమాత్మయోగాత్ ।
తేజోమయం విశ్వమనంతమాద్యం
యన్మే త్వదన్యేన న దృష్టపూర్వమ్ ॥ 47 ॥

భావార్థం

ఓ అర్జునా! నా అనుగ్రహం వల్లే ఈ విశ్వరూపాన్ని చూశావు. ఇలాంటి రూపాన్ని ఇంతకు ముందు ఎవరూ చూడలేదు.

జీవిత పాఠం

దైవానుగ్రహం లేకుండా పరమసత్యాన్ని గ్రహించడం కష్టం.

శ్లోకం 48

న వేదయజ్ఞాధ్యయనైర్న దానైః
న చ క్రియాభిర్న తపోభిరుగ్రైః ।
ఏవంరూపః శక్య అహం నృలోకే
ద్రష్టుం త్వదన్యేన కురుప్రవీర ॥ 48 ॥

భావార్థం

వేదాధ్యయనం, యజ్ఞాలు, దానాలు, తపస్సులతో కూడా ఈ విశ్వరూపాన్ని చూడలేరు.

జీవిత పాఠం

దైవదర్శనానికి భక్తి, అనుగ్రహం అవసరం.

శ్లోకం 49

మా తే వ్యథా మా చ విమూఢభావో
దృష్ట్వా రూపం ఘోరమీదృఙ్మమేదమ్ ।
వ్యపేతభీః ప్రీతమనాః పునస్త్వం
తదేవ మే రూపమిదం ప్రపశ్య ॥ 49 ॥

భావార్థం

భయపడవద్దు. ఇప్పుడు నా సౌమ్యరూపాన్ని మళ్లీ చూడు.

జీవిత పాఠం

దైవం భయాన్ని తొలగించి ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది.

శ్లోకం 50

సంజయ ఉవాచ ।
ఇత్యర్జునం వాసుదేవస్తథోక్త్వా
స్వకం రూపం దర్శయామాస భూయః ।
ఆశ్వాసయామాస చ భీతమేనం
భూత్వా పునః సౌమ్యవపుర్మహాత్మా ॥ 50 ॥

భావార్థం

శ్రీకృష్ణుడు మళ్లీ తన సౌమ్యరూపాన్ని చూపి అర్జునునికి ధైర్యం చెప్పాడు.

జీవిత పాఠం

నిజమైన గురువు భయాన్ని తొలగించి ధైర్యాన్ని నింపుతాడు.

శ్లోకం 51

అర్జున ఉవాచ ।
దృష్ట్వేదం మానుషం రూపం తవ సౌమ్యం జనార్దన ।
ఇదానీమస్మి సంవృత్తః సచేతాః ప్రకృతిం గతః ॥ 51 ॥

భావార్థం

ఓ జనార్దనా! నీ సౌమ్య మానవరూపాన్ని చూసి ఇప్పుడు నా మనస్సు ప్రశాంతమైంది.

జీవిత పాఠం

శాంతి మనస్సుకు స్థిరత్వాన్ని ఇస్తుంది.

శ్లోకం 52

శ్రీభగవానువాచ ।
సుదుర్దర్శమిదం రూపం దృష్టవానసి యన్మమ ।
దేవా అప్యస్య రూపస్య నిత్యం దర్శనకాంక్షిణః ॥ 52 ॥

భావార్థం

నీవు చూసిన ఈ విశ్వరూపం చాలా దుర్లభమైనది. దేవతలు కూడా దీనిని చూడాలని కోరుకుంటారు.

జీవిత పాఠం

దైవానుభూతి అత్యంత విలువైన వరం.

శ్లోకం 53

నాహం వేదైర్న తపసా
న దానేన న చేజ్యయా ।
శక్య ఏవంవిధో ద్రష్టుం
దృష్టవానసి మాం యథా ॥ 53 ॥

భావార్థం

వేదాలు, తపస్సు, దానం, యజ్ఞాల ద్వారా మాత్రమే ఈ రూపాన్ని చూడలేరు.

జీవిత పాఠం

ఆచారాల కంటే భక్తి ముఖ్యమైనది.

శ్లోకం 54

భక్త్యా త్వనన్యయా శక్య
అహమేవంవిధోఽర్జున ।
జ్ఞాతుం ద్రష్టుం చ తత్త్వేన
ప్రవేష్టుం చ పరంతప ॥ 54 ॥

భావార్థం

ఓ అర్జునా! అనన్య భక్తి ద్వారానే నన్ను నిజంగా తెలుసుకోవచ్చు, దర్శించవచ్చు.

జీవిత పాఠం

నిష్కపటమైన భక్తి దైవాన్ని చేరుకునే సులభ మార్గం.

శ్లోకం 55

మత్కర్మకృన్మత్పరమో
మద్భక్తః సంగవర్జితః ।
నిర్వైరః సర్వభూతేషు
యః స మామేతి పాండవ ॥ 55 ॥

భావార్థం

ఎవరు నా కోసం కర్మ చేస్తారో, నన్నే పరమగమ్యంగా భావిస్తారో, భక్తితో ఉంటారో, అందరిపట్ల ద్వేషం లేకుండా జీవిస్తారో వారు నన్ను చేరుకుంటారు.

జీవిత పాఠం

భక్తి, నిష్కామకర్మ, ప్రేమ, ద్వేషరాహిత్యం మోక్షానికి మార్గాలు.