భక్తి యోగం

నిరంతర భక్తితో సాకార దైవాన్ని ఉపాసించే వారు గొప్పవారా, లేక అక్షరమైన అవ్యక్త పరబ్రహ్మాన్ని ధ్యానించే వారు గొప్పవారా అని అర్జునుడు ప్రశ్నిస్తున్నాడు.

మనస్సును తనపై నిలిపి, నిరంతరం తనతో ఏకత్వంలో ఉండి, పరమశ్రద్ధతో ఉపాసించే భక్తులనే అత్యుత్తమ యోగులుగా భావిస్తానని శ్రీకృష్ణుడు చెబుతున్నాడు.

అక్షరమైన, నిర్వచించలేని, అవ్యక్తమైన, సర్వవ్యాపకమైన, అచింత్యమైన, మార్పులేని పరమసత్యాన్ని ఉపాసించే వారు కూడా ఆధ్యాత్మిక మార్గంలోనే ఉన్నారు.

ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, సమదృష్టితో ఉండి, సమస్త జీవుల హితంలో ఆనందించే వారు కూడా పరమాత్మను చేరుకుంటారు.

దేహాభిమానంతో జీవించే మనుషులకు అవ్యక్త తత్త్వంపై మనస్సు నిలపడం కష్టమైనందున ఆ మార్గం మరింత క్లేశకరమైనది.

సర్వకర్మలను దైవానికి సమర్పించి, దైవాన్నే పరమగమ్యంగా భావించి, అనన్యధ్యానంతో ఉపాసించే వారు భక్తిమార్గాన్ని అనుసరిస్తారు.

తనలో మనస్సును నిలిపిన భక్తులను జననమరణరూప సంసారసాగరం నుండి త్వరగా ఉద్ధరిస్తానని శ్రీకృష్ణుడు హామీ ఇస్తున్నాడు.

మనస్సును, బుద్ధిని దైవంలోనే నిలిపితే సందేహం లేకుండా దైవసాన్నిధ్యంలో జీవించగలమని బోధిస్తున్నాడు.

మనస్సును స్థిరంగా దైవంపై నిలపలేకపోతే, నిరంతర అభ్యాసయోగం ద్వారా ఆ స్థితిని పొందడానికి ప్రయత్నించమని చెబుతున్నాడు.

అభ్యాసం కూడా కష్టమైతే దైవార్థంగా కర్మ చేయాలి; దైవసేవగా పని చేయడం ద్వారా కూడా పరిపూర్ణత వైపు సాగవచ్చు.

అది కూడా సాధ్యం కాకపోతే, ఆత్మనిగ్రహంతో అన్ని కర్మల ఫలాలపై ఆసక్తిని విడిచిపెట్టాలని శ్రీకృష్ణుడు సూచిస్తున్నాడు.

యాంత్రిక అభ్యాసం కంటే జ్ఞానం, జ్ఞానం కంటే ధ్యానం, ధ్యానం కంటే కర్మఫలత్యాగం శ్రేష్ఠం; త్యాగం వెంటనే అంతరశాంతికి దారి తీస్తుంది.

ఎవరినీ ద్వేషించకుండా, అందరితో మైత్రి–కరుణ కలిగి, మమకారం–అహంకారం లేకుండా, సుఖదుఃఖాల్లో సమంగా ఉండి, క్షమించే భక్తుడు దైవానికి ప్రియుడు.

సంతృప్తిగా, నియమంతో, దృఢనిశ్చయంతో ఉండి, తన మనస్సు–బుద్ధిని దైవానికి సమర్పించిన భక్తుడు శ్రీకృష్ణునికి ప్రియుడు.

తన వల్ల లోకం కలత చెందకుండా, లోకం వల్ల తాను కలత చెందకుండా, హర్షం, అసూయ, భయం, ఆందోళనల బంధం నుంచి బయటపడినవాడు దైవానికి ప్రియుడు.

అపేక్షలేని, శుద్ధమైన, సమర్థుడైన, పక్షపాతం లేని, బాధలతో కుంగిపోని, అహంకారపూరిత ఆరంభాలను విడిచిన భక్తుడు దైవానికి ప్రియుడు.

అతిగా ఉప్పొంగకుండా, ద్వేషించకుండా, శోకించకుండా, ఆశపడకుండా, శుభాశుభ ఫలాలపై ఆసక్తిని విడిచిన భక్తుడు దైవానికి ప్రియుడు.

శత్రువు–మిత్రుడు, గౌరవం–అవమానం, చలి–వేడి, సుఖం–దుఃఖం అన్నింటిలో సమత్వంతో, ఆసక్తిరహితంగా ఉండటం భక్తుని గొప్ప లక్షణం.

నింద–స్తుతులను సమంగా స్వీకరించి, మాటలో నియమం పాటించి, లభించిన దానితో సంతృప్తిగా, అధిక స్వామ్యభావం లేకుండా, స్థిరబుద్ధితో భక్తిగా ఉండేవాడు దైవానికి ప్రియుడు.

ఈ అమృతసమాన ధర్మబోధను శ్రద్ధతో ఆచరిస్తూ, దైవాన్నే పరమగమ్యంగా భావించే భక్తులు శ్రీకృష్ణునికి అత్యంత ప్రియులు.