భగవద్గీత • అధ్యాయం 16

దైవాసుర సంపద్విభాగ యోగం

దైవాసుర సంపద్విభాగ యోగం

దైవాసుర సంపద్విభాగ యోగంలో శ్రీకృష్ణుడు దైవీ మరియు ఆసురీ గుణాల మధ్య తేడాను వివరిస్తాడు. నిర్భయం, హృదయశుద్ధి, దయ, సత్యం, ఇంద్రియనిగ్రహం వంటి దైవీ లక్షణాలను, అహంకారం, క్రోధం, లోభం, అదుపులేని కోరిక వంటి ఆసురీ లక్షణాలను వివరించి, కామం–క్రోధం–లోభం ఆత్మనాశానికి మూడు ద్వారాలని హెచ్చరిస్తాడు.

01
శ్లోకం 1

శ్రీభగవానువాచ ౤ అభయం సత్త్వసంశుద్ధిర్జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః ౤ దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్ ౥ ౧ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 1)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 1 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

02
శ్లోకం 2

అహింసా సత్యమక్రోధస్త్యాగః శాన్తిరపైశునమ్ ౤ దయా భూతేష్వలోలుప్త్వం మార్దవం హ్రీరచాపలమ్ ౥ ౨ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 2)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 2 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

03
శ్లోకం 3

తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమద్రోహో నాతిమానితా ౤ భవన్తి సమ్పదం దైవీమభిజాతస్య భారత ౥ ౩ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 3)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 3 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

04
శ్లోకం 4

దమ్భో దర్పోఽభిమానశ్చ క్రోధః పారుష్యమేవ చ ౤ అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్థ సమ్పదమాసురీమ్ ౥ ౪ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 4)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 4 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

05
శ్లోకం 5

దైవీ సమ్పద్విమోక్షాయ నిబన్ధాయాసురీ మతా ౤ మా శుచః సమ్పదం దైవీమభిజాతోఽసి పాణ్డవ ౥ ౫ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 5)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 5 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

06
శ్లోకం 6

ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేఽస్మిన్దైవ ఆసుర ఏవ చ ౤ దైవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్థ మే శృణు ౥ ౬ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 6)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 6 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

07
శ్లోకం 7

ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ జనా న విదురాసురాః ౤ న శౌచం నాపి చాచారో న సత్యం తేషు విద్యతే ౥ ౭ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 7)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 7 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

08
శ్లోకం 8

అసత్యమప్రతిష్ఠం తే జగదాహురనీశ్వరమ్ ౤ అపరస్పరసమ్భూతం కిమన్యత్కామహైతుకమ్ ౥ ౮ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 8)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 8 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

09
శ్లోకం 9

ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య నష్టాత్మానోఽల్పబుద్ధయః ౤ ప్రభవన్త్యుగ్రకర్మాణః క్షయాయ జగతోఽహితాః ౥ ౯ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 9)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 9 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

10
శ్లోకం 10

కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం దమ్భమానమదాన్వితాః ౤ మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్ప్రవర్తన్తేఽశుచివ్రతాః ౥ ౧౦ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 10)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 10 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

11
శ్లోకం 11

చిన్తామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపాశ్రితాః ౤ కామోపభోగపరమా ఏతావదితి నిశ్చితాః ౥ ౧౧ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 11)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 11 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

12
శ్లోకం 12

ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః కామక్రోధపరాయణాః ౤ ఈహన్తే కామభోగార్థమన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్ ౥ ౧౨ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 12)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 12 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

13
శ్లోకం 13

ఇదమద్య మయా లబ్ధమిమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్ ౤ ఇదమస్తీదమపి మే భవిష్యతి పునర్ధనమ్ ౥ ౧౩ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 13)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 13 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

14
శ్లోకం 14

అసౌ మయా హతః శత్రుర్హనిష్యే చాపరానపి ౤ ఈశ్వరోఽహమహం భోగీ సిద్ధోఽహం బలవాన్సుఖీ ౥ ౧౪ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 14)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 14 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

15
శ్లోకం 15

ఆఢ్యోఽభిజనవానస్మి కోఽన్యోఽస్తి సదృశో మయా ౤ యక్ష్యే దాస్యామి మోదిష్య ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః ౥ ౧౫ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 15)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 15 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

16
శ్లోకం 16

అనేకచిత్తవిభ్రాన్తా మోహజాలసమావృతాః ౤ ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతన్తి నరకేఽశుచౌ ౥ ౧౬ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 16)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 16 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

17
శ్లోకం 17

ఆత్మసమ్భావితాః స్తబ్ధా ధనమానమదాన్వితాః ౤ యజన్తే నామయజ్ఞైస్తే దమ్భేనావిధిపూర్వకమ్ ౥ ౧౭ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 17)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 17 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

18
శ్లోకం 18

అహఙ్కారం బలం దర్పం కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః ౤ మామాత్మపరదేహేషు ప్రద్విషన్తోఽభ్యసూయకాః ౥ ౧౮ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 18)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 18 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

19
శ్లోకం 19

తానహం ద్విషతః క్రూరాన్సంసారేషు నరాధమాన్ ౤ క్షిపామ్యజస్రమశుభానాసురీష్వేవ యోనిషు ౥ ౧౯ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 19)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 19 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

20
శ్లోకం 20

ఆసురీం యోనిమాపన్నా మూఢా జన్మని జన్మని ౤ మామప్రాప్యైవ కౌన్తేయ తతో యాన్త్యధమాం గతిమ్ ౥ ౨౦ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 20)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 20 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

21
శ్లోకం 21

త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం నాశనమాత్మనః ౤ కామః క్రోధస్తథా లోభస్తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్ ౥ ౨౧ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 21)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 21 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

22
శ్లోకం 22

ఏతైర్విముక్తః కౌన్తేయ తమోద్వారైస్త్రిభిర్నరః ౤ ఆచరత్యాత్మనః శ్రేయస్తతో యాతి పరాం గతిమ్ ౥ ౨౨ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 22)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 22 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

23
శ్లోకం 23

యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య వర్తతే కామకారతః ౤ న స సిద్ధిమవాప్నోతి న సుఖం న పరాం గతిమ్ ౥ ౨౩ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 23)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 23 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.

24
శ్లోకం 24

తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే కార్యాకార్యవ్యవస్థితౌ ౤ జ్ఞాత్వా శాస్త్రవిధానోక్తం కర్మ కర్తుమిహార్హసి ౥ ౨౪ ౥

భావార్థం

ఈ శ్లోకం దైవీ గుణాలు, ఆసురీ గుణాలు, అహంకారం, కామం, క్రోధం, లోభం మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవన మార్గాన్ని వివరిస్తుంది. (శ్లోకం 24)

జీవిత పాఠం

జీవిత పాఠం: శ్లోకం 24 మనలోని గుణాలను గమనించి, అహంకారం–కామం–క్రోధం–లోభం తగ్గించి, దయ–సత్యం–నిగ్రహం–వినయం పెంచుకోవాలని నేర్పుతుంది.