జనమేజయుని సర్పయాగం
రాజు పరీక్షిత్తు మహారాజు తక్షకుడి కాటు వల్ల మరణించిన తరువాత, అతని కుమారుడు జనమేజయుడు తీవ్ర దుఃఖానికి గురయ్యాడు. తన తండ్రి మరణానికి కారణమైన సర్పజాతిపై ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఈ ఉద్దేశంతో అతడు మహా సర్పయాగాన్ని నిర్వహించాడు.
ఆ యాగంలో మంత్రశక్తి ద్వారా ప్రపంచంలోని సర్పాలన్నీ అగ్నికుండంలో పడటం ప్రారంభించాయి. తక్షకుడు కూడా యాగాగ్నిలో పడబోతున్న సమయంలో ఆస్తిక మహర్షి వచ్చి జనమేజయుని యాగాన్ని నిలిపివేయమని కోరాడు. ధర్మాన్న ి గౌరవించిన జనమేజయుడు యాగాన్ని ఆపివేశాడు.
ఈ సంఘటన మహాభారత కథకు ప్రారంభ ఘట్టంగా నిలిచింది. జనమేజయుని సభలోనే వైశంపాయన మహర్షి మహాభారతాన్ని వివరించాడు.
ఆస్తీకుని కథ
ఆస్తిక మహర్షి జరత్కారుడు మరియు నాగకన్య జరత్కారువుల కుమారుడు. నాగవంశాన్ని రక్షించేందుకు జన్మించిన మహాత్ముడిగా ఆయన ప్రసిద్ధి చెందాడు.
జనమేజయుని సర్పయాగం వల్ల నాగజాతి అంతరించిపోతుందని తెలుసుకున్న ఆస్తికుడు యాగశాలకు చేరుకున్నాడు. తన జ్ఞానం, వినయం, ధర్మబోధతో జనమేజయుని ప్రసన్నం చేసి యాగాన్ని నిలిపివేశాడు.
ఆస్తికుని ధైర్యం మరియు ధర్మనిష్ఠ వల్ల నాగవంశం రక్షించబడింది. ఈ కథ క్షమ, దయ, ధర్మం యొక్క గొప్పతనాన్ని తెలియజేస్తుంది.
శంతనుడు మరియు గం గాదేవి
హస్తినాపుర రాజు శంతనుడు గంగాదేవిని చూసి ప్రేమలో పడ్డాడు. గంగాదేవి ఒక షరతుతో శంతనుని వివాహం చేసుకుంది. తాను చేసే పనులను ఎప్పుడూ ప్రశ్నించకూడదని చెప్పింది.
వారికి జన్మించిన ఏడుగురు కుమారులను గంగాదేవి నదిలో విడిచిపెట్టింది. ఎనిమిదవ కుమారుని కూడా అలా చేయబోతున్నప్పుడు శంతనుడు ఆమెను ఆపాడు. దీంతో ఆమె తన అసలు స్వరూపాన్ని వెల్లడించి ఆ శిశువుతో కలిసి వెళ్లిపోయింది.
ఆ శిశువే దేవవ్రతుడు. తరువాత కాలంలో భీష్ముడు అనే పేరుతో మహాభారతంలో అత్యంత కీలక పాత్ర పోషించాడు.
భీష్మ ప్రతిజ్ఞ
దేవవ్రతుడు తన తండ్రి శంతనుని సంతోషం కోసం జీవితాంతం బ్రహ్మచారిగా ఉండాలని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. సత్యవతి కుమారులు మాత్రమే రాజ్యానికి వారసులవుతారని ప్రకటించాడు.
ఈ ఘోర ప్రతిజ్ఞ విని దేవతలు ఆశ్చర్యపోయి "భీష్మ" అని పిలిచారు. అప్పటి నుండి దేవవ్రతుడు భీష్ముడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
భీష్మ ప్రతిజ్ఞ త్యాగం, విధేయత, పితృభక్తికి గొప్ప ఉదాహరణగా నిలిచింది. మహాభారత కథలోని అనేక సంఘటనలకు ఈ ప్రతిజ్ఞ మూలకారణంగా మారింది.
కౌరవులు మరియు పాండవుల జననం
కురు వంశంలో ధృతరాష్ట్రుడు మరియు పాండు ప్రధాన రాజులు. ధృతరాష్ట్రునికి గాంధారి ద్వారా నూరు మంది కుమారులు జన్మించారు. వీరే కౌరవులు. వారిలో దుర్యోధనుడు పెద్దవాడు.
పాండుకు శాపం కారణంగా సంతానం కలగకపోవడంతో, కుంతీ మరియు మాద్రి దేవతల అనుగ్రహంతో ఐదుగురు కుమారులను పొందారు. వీరే యుధిష్ఠిరుడు, భీముడు, అర్జునుడు, నకులుడు, సహదేవుడు. వీరిని పాండవులు అని పిలుస్తారు.
కౌరవులు మరియు పాండవులు కలిసి పెరిగినప్పటికీ, దుర్యోధనుని అసూయ కారణంగా వారి మధ్య విభేదాలు పెరిగాయి. ఈ విభేదాలే తరువాత మహాభారత యుద్ధానికి దారితీశాయి.
ద్రోణాచార్యుని విద్యాభ్యాసం
ద్రోణాచార్యుడు కురు యువరాజులకు ఆయుధ విద్య నేర్పిన గొప్ప గురువు. ఆయన వద్ద పాండవులు మరియు కౌరవులు ధనుర్విద్య, గదాయుద్ధం, ఖడ్గ విద్య వంటి అనేక యుద్ధ కళలను అభ్యసించారు.
అర్జునుడు తన ఏకాగ్రత, కృషి మరియు వినయంతో ద్రోణాచార్యుని అత్యంత ప్రియ శిష్యుడిగా మారాడు. ద్రోణుడు అతన్ని ప్రపంచంలోనే గొప్ప ధనుర్ధారిగా తీర్చిదిద్దాలని సంకల్పించాడు.
ఈ విద్యాభ్యాస కాలంలోనే పాండవులు తమ అసాధారణ ప్రతిభను ప్రదర్శించి అందరి ప్రశంసలను పొందారు.
ఏకలవ్యుని గురుభక్తి
ఏకలవ్యుడు నిషాద రాజకుమారుడు. అతనికి ద్రోణాచార్యుని వద్ద విద్య నేర్చుకోవాలనే కోరిక ఉండేది. కానీ పరిస్థితుల కారణంగా ద్రోణుడు అతనిని శిష్యునిగా స్వీకరించలేదు.
అయినప్పటికీ ఏకలవ్యుడు ద్రోణాచార్యుని మట్టి విగ్రహాన్ని తయారు చేసి, దానిని గురువుగా భావించి స్వయంగా ధనుర్విద్యను అభ్యసించాడు. అతని పట్టుదల వల్ల గొప్ప విలుకాడిగా ఎదిగాడు.
ద్రోణాచార్యుడు గురుదక ్షిణగా అతని కుడి బొటనవేలు కోరగా, ఏకలవ్యుడు ఎటువంటి సంకోచం లేకుండా దానిని సమర్పించాడు. ఈ సంఘటన గురుభక్తికి అత్యున్నత ఉదాహరణగా నిలిచింది.
లక్షాగృహం
దుర్యోధనుడు మరియు శకుని పాండవులను అంతం చేయడానికి కుట్ర పన్నారు. వారణావతంలో లక్క (మైనం) తో ఒక భవనాన్ని నిర్మించి, పాండవులను అక్కడ నివసించమని ఆహ్వానించారు.
ఆ భవనాన్ని రహస్యంగా తగలబెట్టి పాండవులను చంపాలని వారు యోచించారు. అయితే విదురుని హెచ్చరిక వల్ల పాండవులు ముందుగానే ప్రమాదాన్ని గుర్తించారు.
రహస్య సొరంగ మార్గం ద్వారా పాండవులు తప్పించుకొని ప్రాణాలను కాపాడుకున్నారు. ఈ సంఘటన కౌరవుల కుట్రలను ప్రపంచానికి తెలియజేసింది.
ద్రౌపది స్వయంవరం
పాంచాల రాజు ద్రుపదుడు తన కుమార్తె ద్రౌపదికి స్వయంవరం ఏర్పాటు చేశాడు. ఆ స్వయంవరంలో ఒక క్లిష్టమైన ధనుర్విద్య పరీక్షను ఏర్పాటు చేశారు.
అనేక మంది రాజులు, యువరాజులు ప్రయత్నించినప్పటికీ లక్ష్యాన్ని ఛేదించలేకపోయారు. అర్జునుడు బ్రాహ్మణ వేషంలో పాల్గొని తన అసాధారణ నైపుణ్యంతో లక్ష్యాన్ని ఛేదించాడు.
ద్రౌపది అర్జునుని వరించింది. తరువాత ప్రత్యేక పరిస్థితుల వల్ల ద్రౌప ది ఐదుగురు పాండవుల భార్యగా మారింది. ఈ సంఘటన మహాభారతంలో అత్యంత కీలక ఘట్టంగా నిలిచింది.