ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾಕಾಂಡ

ಸೀತಾವಿಯೋಗದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾದ ರಾಮನು ಪಂಪೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ಋಷ್ಯಮೂಕದಲ್ಲಿ ವಾಲಿಯ ಭಯದಿಂದ ಇರುವ ಸುಗ್ರೀವನು ಇಬ್ಬರು ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಹನುಮಂತನು ಗೌರವದಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಜ್ಞಾನ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ವಾಕ್ಪಟುತೆಯನ್ನು ರಾಮನು ತಕ್ಷಣ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅವರ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹನುಮಂತನು ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ಹೊಸ ಮೈತ್ರಿಗೆ ಸೇತುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಹನುಮಂತನು ರಾಮ–ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಸುಗ್ರೀವನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಷ್ಟವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಅಗ್ನಿಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯದ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಸೀತೆಯನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವಾಗ ಬಿದ್ದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಸುಗ್ರೀವನು ತೋರಿಸುವುದರಿಂದ ಮೈತ್ರಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯದ ಗುರಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಗುಹೆಯ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ ವಾಲಿ–ಸುಗ್ರೀವ ಬಂಧವನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತವೆ.

ಮರಳಿ ಬಂದ ವಾಲಿ ಇದನ್ನು ದ್ರೋಹವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೆ.

ವಾಲಿಯ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸುಗ್ರೀವನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಮೊದಲ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ರಾಮನು ಬಾಣ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಎರಡನೇ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಗುರುತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ತಾರಾ ವಾಲಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ರಾಮನ ಬಾಣ ವಾಲಿಯನ್ನು ತಾಕಿ ಧರ್ಮಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗಾಯಗೊಂಡ ವಾಲಿ ರಾಮನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.

ರಾಮನು ರಾಜಧರ್ಮ, ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಇದು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಗಂಭೀರ ಧರ್ಮಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾಲಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಸುಗ್ರೀವನು ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅಂಗದನಿಗೆ ಗೌರವದ ವಾರಸುದಾರ ಸ್ಥಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಕಾಯುತ್ತಾನೆ.

ವಿಳಂಬದಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ತಾರಾ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತರು ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ಸುಗ್ರೀವನು ಸೇನೆಯನ್ನು ಕೂಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸುಗ್ರೀವನು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹುಡುಕಾಟದ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅಂಗದ, ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ಜಾಂಬವಂತರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ; ರಾಮನು ತನ್ನ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ತಂಡ ಕೊನೆಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ತಂಡ ನಿರಾಶೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಅವರು ಜಟಾಯುವಿನ ಸಹೋದರ ಸಂಪಾತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸೀತೆ ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಸಂಪಾತಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ ವಾನರರು ತಮ್ಮ ಜಿಗಿತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಜಾಂಬವಂತನು ಹನುಮಂತನ ಮರೆತ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಹನುಮಂತನು ಮಹಾರೂಪ ಪಡೆದು ಮಹೇಂದ್ರಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಏರಿ ಸಮುದ್ರ ದಾಟಲು ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.