ಮೌಸಲ ಪರ್ವ

ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಮுப்பತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಯಾದವರಲ್ಲಿ ಅಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಸಾಂಬ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಮುಸಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಪ ಬರಲಿರುವ ವಿನಾಶದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಆ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವಶೇಷಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅಳಿಸಿಬಿಟ್ಟೆವೆಂದುಕೊಂಡದ್ದು ಬೇರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮರಳುತ್ತದೆ.

ಶಾಪ, ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕೃತ್ಯಗಳ ಸಂಗಮವೇ ಈ ವಿಪತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಥೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿನಾಶದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ವಂಶದೊಳಗೇ ಬೆಳೆದಿರುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ.

‘ಮೌಸಲ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ‘ಮುಸಲ’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ; ಅದೇ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೂಲ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾದವರು ಪರಸ್ಪರ ನಾಶವಾಗುವ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕೃಷ್ಣನು ಯಾದವರಿಗೆ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಬರಲಿರುವ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು.

ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ವಂಶ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಶಿಸ್ತು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಮದ್ಯಪಾನ ಸಂಯಮವನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಲದಿಂದ ಉಳಿದ ಹಳೆಯ ವೈಷಮ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಸಭೆ ಒಳಹಿಂಸೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ಮಾನವ ದುರ್ಬಲತೆಯ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಪತ್ತು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರೆಯೇ ಯಾದವ ಲೋಕದ ಸ್ವವಿನಾಶದ ಸ್ಥಳವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಳೆಯ ಯುದ್ಧಕೃತ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಜಗಳ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯೋಧರ ರಾತ್ರಿ ಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತವರ್ಮನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಾತ್ಯಕಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಳೆಯ ಆರೋಪಗಳು ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಹಿಂಸೆ ಆರಂಭವಾದ ಕೂಡಲೇ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಹರಡುತ್ತದೆ; ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಷ್ಠೆಗಳು ವಂಶವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತವೆ.

ಹತ್ತಿರ ಬೆಳೆದ ಹುಲ್ಲು ಕಬ್ಬಿಣದಂಥ ಘಾತಕ ಆಯುಧಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಶಪಡಿಸಿದ್ದ ಮುಸಲಿನ ಶಾಪ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಹಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಾಜಕವಾಗುತ್ತದೆ: ತಂದೆ-ಮಗ, ಬಂಧು-ಮಿತ್ರರು ಪರಸ್ಪರ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೊರಗಿನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಮಹಾವಂಶ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾದವರ ಸಂಹಾರದ ನಂತರ ಕೃಷ್ಣನು ಬಲರಾಮನನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಂದ ದೂರ ಆಳವಾದ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

ನಾಶವಾದ ವಂಶವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಲರಾಮನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಲೋಕಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅವನ ಪಾತ್ರ ಮುಗಿದಿದೆ; ಮಹಾಸರ್ಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಸಂಕೇತದಲ್ಲಿ ಅವನ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಕಥೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಯಾದವ ಲೋಕದ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಒಂಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಬಲರಾಮನ ವಿದಾಯ ಕಥೆಯನ್ನು ವಂಶವಿನಾಶದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ವಂತ ಅಂತಿಮ ಭೌತಿಕ ಕ್ಷಣಗಳತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಬಲರಾಮನ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ ಕೃಷ್ಣನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಸುತ್ತಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಲೋಕ ಈಗಾಗಲೇ ಕುಸಿದಿದೆ; ಬಂದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಜರ ಎಂಬ ಬೇಟೆಗಾರನು ಅವನ ದೇಹದ ಭಾಗವನ್ನು ಮೃಗವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಬಾಣ ಹಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಾರನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಭಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತಾನೆ.

ಕೃಷ್ಣನು ಪ್ರತೀಕಾರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಜರನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಭೌತಿಕ ಜೀವನದ ವಿಧಿನಿರ್ಣಿತ ಅಂತ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಭಾಸದ ಹಿಂಸೆಯ ನಂತರ ಈ ದೃಶ್ಯ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣನ ನಿರ್ಗಮನ ಮತ್ತೊಂದು ಯುದ್ಧಜಯವಲ್ಲ; ಮಹಾ ಚಕ್ರದ ಪೂರ್ಣತೆ.

ದಾರುಕನು ಯಾದವರ ವಿನಾಶದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪಾಂಡವರಿಗೆ ತರುತ್ತಾನೆ; ಅರ್ಜುನನು ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆಳುವ ವಂಶ ಕುಸಿದು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ನಗರವನ್ನು ಅವನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ಕೃಷ್ಣನ ಕುಟುಂಬದ ಉಳಿದವರನ್ನೂ ಹಿರಿಯರನ್ನೂ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅವಲಂಬಿತರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಜುನನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ನಗರವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಮೃತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಒಮ್ಮೆ ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಸ್ನೇಹಿತ ಈಗ ಕೃಷ್ಣನಿಲ್ಲದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬದುಕನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಈ ಘಟನೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಜಯವಲ್ಲ; ಶೂನ್ಯತೆ. ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಯುದ್ಧದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯುಗ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಜುನನ ಆಗಮನ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಅರ್ಜುನನು ದ್ವಾರಕೆಯ ಉಳಿದ ಜನರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಣನ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ ನಗರ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ತೆರವು ತುರ್ತಾಗುತ್ತದೆ.

ಜನರು ಹೊರಟ ನಂತರ ಸಮುದ್ರ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಹಾನಗರ ಮಾನವ ವಾಸದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೋಕದಿಂದ ಅಳಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

ದ್ವಾರಕೆಯ ಮುಳುಗು ಕೇವಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ಘಟನೆ ಅಲ್ಲ; ಯಾದವ ರಾಜಕೀಯ ಲೋಕದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ದೃಶ್ಯಮುದ್ರೆ.

ಈಗ ಅರ್ಜುನನು ಯೋಧರಲ್ಲ, ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯವೇ ಅವನ ಹಳೆಯ ವೀರಯುಗದ ಸ್ಥಾನ ಎಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ದ್ವಾರಕೆಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ದುರ್ಬಲ ಸಮೂಹದ ಮೇಲೆ ದರೋಡೆಗಾರರು ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸೇನೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅರ್ಜುನನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆದರೆ ಅವನ ಹಳೆಯ ಶಕ್ತಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೆನಸಿ ಬಳಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ; ಗಾಂಡೀವವು ಹಿಂದಿನ ಸುಲಭ ಅಜೇಯತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಕಾಲ, ದೈವಿಕ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವತ್ತು ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಶಕ್ತಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಯುಗ ಮುಗಿದಿದೆ.

ಅರ್ಜುನನು ಅರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಸನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲವು ಹಳೆಯ ಯುಗದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಪಾಂಡವರ ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧತೆಯಾಗುತ್ತದೆ.