ವನ ಪರ್ವ

ಎರಡನೇ ದ್ಯೂತದಲ್ಲಿ ಸೋತ ನಂತರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಭೀಮ, ಅರ್ಜುನ, ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವರು ದ್ರೌಪದಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಸ್ತಿನಾಪುರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ರಾಜಭವನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದ ವನವಾಸ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅಜ್ಞಾತವಾಸ ಎದುರಾದವು.

ಅನೇಕ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬರಲು ಬಯಸಿದರು. ಆದರೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟಪಡಬಾರದೆಂದು ಅವರನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದನು.

ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಜೀವನದ ಕಷ್ಟಗಳ ಕಾರಣ ಕುಂತಿ ವಿದುರನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲೇ ಉಳಿದಳು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳು ಕೂಡ ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಬಂದರು. ರಾಜಕೋಶವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವರ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿಯೇ ಕಂಡನು.

ವನವಾಸದ ಮೊದಲ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಧರ್ಮ ಹೊಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು—ರಾಜ್ಯ ಹೋಗಿದ್ದರೂ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.

ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುವುದು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತೆಯಾಯಿತು.

ಋಷಿಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಸೂರ್ಯದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು. ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಸೂರ್ಯನು ಅವನಿಗೆ ಅದ್ಭುತ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ದ್ರೌಪದಿ ಆ ದಿನ ಊಟ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಆ ಪಾತ್ರೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಅಕ್ಷಯಪಾತ್ರೆಯ ಕಾರಣ ಪಾಂಡವರು ವನವಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಆತಿಥ್ಯ ಮತ್ತು ಅನ್ನದಾನದ ಪವಿತ್ರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.

ಭವಿಷ್ಯದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ, ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾಯೋಧರನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಪಾಂಡವರು ಅರಿತುಕೊಂಡರು.

ವ್ಯಾಸರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಉತ್ತರದತ್ತ ತೆರಳಿ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

ಆಹಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು.

ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಹಾದೇವನ ಅನುಗ್ರಹ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಇಂದ್ರನು ಅವನಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದನು.

ಅರ್ಜುನನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಕಾಡುಹಂದಿ ಅವನತ್ತ ದಾವಿಸಿತು. ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯಮಯ ಕಿರಾತ ಬೇಟೆಗಾರ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬಾಣ ಹಾರಿಸಿದರು.

ಯಾರ ಬಾಣ ಮೊದಲು ತಗುಲಿತು ಎಂಬ ವಾದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು. ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೌಶಲ ಬಳಸಿದರೂ ಆ ಬೇಟೆಗಾರನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿನ ಕಿರಾತನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲ, ಸ್ವತಃ ಮಹಾದೇವನೆಂದು ಅರ್ಜುನನು ಅರಿತುಕೊಂಡನು.

ಅರ್ಜುನನ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಶಿವನು ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರ ನೀಡಿ, ಆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಬೋಧಿಸಿದನು.

ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅರ್ಜುನನು ಇತರ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದಲೂ ಅನೇಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಇಂದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದನು.

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಉನ್ನತ ಯುದ್ಧವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಚಿತ್ರಸೇನನಿಂದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಕಲಿತನು.

ಈ ಕಲೆಗಳು ಮುಂದೆ ಅಜ್ಞಾತವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾದವು.

ಊರ್ವಶಿಯ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಶಾಪವೂ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಂದ್ರನು ವಿವರಿಸಿದನು.

ದ್ಯೂತದಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಬೃಹದಶ್ವ ಋಷಿಯು ಪಗಡೆ ಆಟದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ರಾಜ ನಳನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

ನಿಷಧರಾಜ ನಳ ಮತ್ತು ವಿದರ್ಭದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ದಮಯಂತಿ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ನಂತರ ಕಲಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಳನು ಪುಷ್ಕರನೊಂದಿಗೆ ವಿನಾಶಕಾರಿ ದ್ಯೂತ ಆಡಿಕೊಂಡು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.

ನಳ ಮತ್ತು ದಮಯಂತಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು. ನಂತರ ನಳನು ಬಹುಕನಾಗಿ ರಾಜ ಋತುಪರ್ಣನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದನು.

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ದ್ಯೂತದ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಅಪೂರ್ವ ಅಶ್ವವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು.

ದಮಯಂತಿ ಚತುರ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಬಹುಕನ ನಿಜ ಗುರುತನ್ನು ಕಂಡು ಇಬ್ಬರೂ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾದರು.

ನಳನು ಪುಷ್ಕರನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದನು.

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಈ ಕಥೆ ನಷ್ಟವೇ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹದಿಂದ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಸಾಧ್ಯವೆಂಬ ಪಾಠವಾಯಿತು.

ಅರ್ಜುನನು ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ದೂರವಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಲೋಮಶರಂತಹ ಋಷಿಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟರು.

ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಆಶ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಯಜ್ಞಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅವರು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು.

ಪ್ರತಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಹಿಂದಿನ ರಾಜರು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು.

ಈ ಯಾತ್ರೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುಃಖವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಪವಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಕಾಲಚಕ್ರದೊಳಗೆ ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿ ನೀಡಿತು.

ಹೀಗಾಗಿ ವನವಾಸವು ಕೇವಲ ದಂಡನೆಯಾಗಿರದೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಸಹನೆಯ ಸಾಧನೆಯಾಯಿತು.

ದ್ರೌಪದಿಗಾಗಿ ಸುಗಂಧಿತ ಸೌಗಂಧಿಕ ಹೂಗಳನ್ನು ತರಲು ಭೀಮನು ತನ್ನ ಬಲದ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಅರಣ್ಯದ ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧ ವಾನರನು ತನ್ನ ಬಾಲವನ್ನು ದಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಭೀಮನನ್ನೇ ಸರಿಸಲು ಹೇಳಿದನು.

ಭೀಮನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೂ ಆ ಬಾಲವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕದಲಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಅವನ ಗರ್ವ ಕರಗಿದಾಗ ಆ ವಾನರನು ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು—ಅವನು ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನಾಗಿದ್ದನು.

ಬಲ ಮಾತ್ರವೇ ವೀರತ್ವವಲ್ಲ; ವಿನಯ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಸರಿಯಾದ ಬಳಕೆಯೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಹನುಮಂತನು ಭೀಮನಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದನು.

ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭೇಟಿ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತ ಪರಂಪರೆಗಳ ನಡುವೆ ಪವಿತ್ರ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ವನವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಂಡವರ ಮುಂದೆ ಕೌರವರ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ದುರ್ಯೋಧನನು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಿರುಗಿ ದುರ್ಯೋಧನನೇ ಬಂಧಿತನಾದನು.

ಭೀಮನಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಕಂಡರೂ, ಹೊರಗಿನ ಶತ್ರುಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕುರು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಅವಮಾನಕರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಬಾರದು ಎಂದು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು.

ಪಾಂಡವರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಲು ಬಂದ ಅದೇ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಪಾಂಡವರೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಸಿದರು.

ಈ ಘಟನೆ ದುರ್ಯೋಧನನ ಗರ್ವವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಕುಟುಂಬಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಕರ್ತವ್ಯಭಾವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.

ದುರ್ಯೋಧನನು ಸಂಕಟ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದುರ್ವಾಸ ಋಷಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನೇಕ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಪಾಂಡವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

ಅವರು ಬಂದಾಗ ದ್ರೌಪದಿ ಈಗಾಗಲೇ ಊಟ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅಕ್ಷಯಪಾತ್ರೆ ಆ ದಿನಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತ್ತು.

ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಲಾಗದಿದ್ದರೆ ಏನಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ದ್ರೌಪದಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದಳು.

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಕ್ತಿ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕೃಷ್ಣನು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಅನ್ನಕಣವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದನು.

ದುರ್ವಾಸರು ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುವಂತೆ ಅನುಭವಿಸಿ ಊಟ ಕೇಳದೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು.

ಪಾಂಡವರು ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಯದ್ರಥನು ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬರಲು ಕೇಳಿದನು.

ದ್ರೌಪದಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರೂ ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ದನು.

ಪಾಂಡವರು ಅವನನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಅವನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು.

ಭೀಮನು ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸಿದರೂ ದುಶ್ಶಲೆಯ ಪತಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಬಿಡಲಾಯಿತು.

ಈ ಅವಮಾನ ಜಯದ್ರಥನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಯಿತು.

ಸತ್ಯವಾನಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ವರ್ಷ ಮಾತ್ರ ಆಯುಷ್ಯ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ನಾರದನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರೂ ಸಾವಿತ್ರಿ ಅವನನ್ನೇ ಪತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬದಲಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಪೂರ್ಣ ಅರಿವಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕಷ್ಟದ ಭಯದಿಂದ ಬದಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು.

ನಿಗದಿತ ದಿನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾನನು ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ತಲೆ ಇಟ್ಟು ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟನು.

ಯಮನು ಅವನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಾವಿತ್ರಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಧರ್ಮ, ದಾಂಪತ್ಯ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಸಂಗಾತಿತ್ವದ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

ಅವಳ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಯಮನು ಅವಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಲವು ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಕೊನೆಗೆ ಸತ್ಯವಾನದ ಮೂಲಕ ಸಂತಾನ ದೊರಕಬೇಕು ಎಂದು ಸಾವಿತ್ರಿ ಕೇಳಿದಳು—ಆ ವರ ನೆರವೇರಲು ಸತ್ಯವಾನನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಲೇಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ಅವಳ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ತರ್ಕದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ಯಮನು ಸತ್ಯವಾನದ ಜೀವವನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡಿದನು.

ಕರ್ಣನ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಕವಚ ಮತ್ತು ಕುಂಡಲಗಳು ಅವನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನಾಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು.

ಇಂದ್ರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು ಎಂದು ಸೂರ್ಯದೇವನು ಕರ್ಣನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದನು.

ತನ್ನ ದಾನವ್ರತವನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು ಭವಿಷ್ಯದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಎಂದು ಕರ್ಣನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಕರ್ಣನು ತನ್ನ ದೇಹದ ಕವಚ ಮತ್ತು ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದನು.

ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇಂದ್ರನು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಾಸವೀ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ಹೀಗಾಗಿ ಕರ್ಣನ ಮಹಾದಾನಗುಣವೇ ಭವಿಷ್ಯದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಹಜ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣವೂ ಆಯಿತು.

ವನವಾಸದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಅರಣಿ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಓಡಿದ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಪಾಂಡವರು ತುಂಬಾ ದಣಿದರು.

ನಕುಲನಿಗೆ ಒಂದು ಸರೋವರ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆದರೆ ‘ಮೊದಲು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ ನಂತರ ನೀರು ಕುಡಿ’ ಎಂಬ ರಹಸ್ಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ನೀರು ಕುಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಬಿದ್ದನು. ಸಹದೇವ, ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಭೀಮರಿಗೂ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ತಕ್ಷಣ ನೀರು ಕುಡಿಯದೆ ಆ ರಹಸ್ಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕೇಳಿದನು.

ಯಕ್ಷನು ಜೀವನ, ಮರಣ, ಜ್ಞಾನ, ಧರ್ಮ, ಸಂತೋಷ, ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಡೆ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಶಾಂತವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರತಿದಿನ ಇತರರ ಮರಣವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೂ ತಾನು ಮರಣದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದವನಂತೆ ಭಾವಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂಬ ಅವನ ಉತ್ತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.

ಒಬ್ಬ ಸಹೋದರನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದಾಗ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಭೀಮ ಅಥವಾ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಅಲ್ಲ, ನಕುಲನನ್ನು ಆರಿಸಿದನು.

ಕುಂತಿಯ ಒಬ್ಬ ಮಗನಾಗಿ ತಾನು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಸಮನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾದ್ರಿಗೂ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಜೀವಂತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದನು.

ಯಕ್ಷನು ತಾನು ಧರ್ಮದೇವನೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ನಾಲ್ವರು ಸಹೋದರರನ್ನೂ ಪುನರ್ಜೀವಗೊಳಿಸಿ ಬರುವ ಅಜ್ಞಾತವಾಸಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ವರ ನೀಡಿದನು.

ವನ ಪರ್ವದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಆಳವಾದ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ—ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆ, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ಅಚಲ ನಿಷ್ಠೆ.