విరాట పర్వం

పన్నెండు సంవత్సరాల వనవాసం పూర్తయింది. కానీ ఇంకా అత్యంత ప్రమాదకరమైన ఒక నిబంధన మిగిలి ఉంది. పాండవులు పూర్తి ఒక సంవత్సరం ఎవరికీ గుర్తుపడకుండా జీవించాలి. ఆ కాలం ముగిసేలోపు గుర్తించబడితే మళ్లీ మొత్తం వనవాసాన్ని ప్రారంభించాల్సి వస్తుంది.

ఏ రాజ్యంలో అజ్ఞాతవాసం చేయాలి అనే విషయంపై వారు చర్చించి చివరకు మత్స్యరాజు విరాటుని రాజ్యాన్ని ఎంచుకున్నారు.

ప్రపంచ ప్రసిద్ధి పొందిన మహాయోధులు ఇప్పుడు సాధారణ సేవకుల్లా కనిపించాలి. యుద్ధం చేయడం కంటే తమ స్వభావాన్ని దాచుకోవడం మరింత కష్టమైన పరీక్షగా మారింది.

ద్రౌపది కూడా వేరే పేరుతో సేవలో చేరాలి. బహిరంగంగా ఒకరితో ఒకరు ఎక్కువగా మాట్లాడకుండా జాగ్రత్తపడాలని నిర్ణయించారు.

ఈ ప్రణాళిక అజ్ఞాతవాసాన్ని కేవలం దాక్కునే కాలంగా కాక ఆత్మనిగ్రహానికి మహా పరీక్షగా మార్చింది.

పాండవులు తమ అసలు ఆయుధాలతో విరాట నగరంలోకి ప్రవేశిస్తే వెంటనే అనుమానం కలుగుతుంది. ముఖ్యంగా అర్జునుని గాండీవం ప్రపంచానికి ప్రసిద్ధి.

అందువల్ల వారు శ్మశాన ప్రాంతానికి సమీపంలోని పెద్ద శమీ వృక్షాన్ని ఎంచుకుని ఆయుధాలను చెట్టు ఎత్తైన కొమ్మల్లో దాచారు.

సాధారణ ప్రజలు దగ్గరకు వెళ్లడానికి ఇష్టపడని ప్రదేశాన్ని ఎంచుకోవడం వారి జాగ్రత్తను చూపిస్తుంది.

ఆయుధాలను దాచడం తమ అసలు శక్తిని ఒక సంవత్సరం ఉపయోగించకుండా ఉండాల్సిన ఆత్మనిగ్రహానికి సంకేతం.

విరాట పర్వంలో శమీ వృక్షం సరైన సమయం వచ్చే వరకు దాచబడిన శక్తికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.

యుధిష్ఠిరుడు కంకుడనే పేరుతో రాజసభలో చేరి పాచికలు, రాజనీతి, సంభాషణలో నైపుణ్యం కలిగినవాడిగా తనను పరిచయం చేసుకున్నాడు.

భీముడు బల్లవుడనే పేరుతో వంటవాడిగా చేరి మల్లయుద్ధ నైపుణ్యాన్ని కూడా దాచుకున్నాడు.

అర్జునుడు బృహన్నలగా అంతఃపురంలో సంగీతం, నృత్యం బోధించే గురువుగా ప్రవేశించాడు.

నకులుడు రాజ అశ్వశాలలో, సహదేవుడు గోశాలలో పనిచేశారు.

ద్రౌపది సైరంధ్రిగా రాణి సుదేష్ణ సేవలో చేరింది.

ప్రతి వేషం వారి నిజమైన నైపుణ్యాలపైనే నిర్మించబడింది; కానీ అసలు రాజపదవి దాచబడింది.

విరాటుని సేనాధిపతి, రాణి సుదేష్ణ సోదరుడైన కీచకుడు సైరంధ్రిగా ఉన్న ద్రౌపదిని చూసి మోహించాడు.

ద్రౌపది అతన్ని పలుమార్లు తిరస్కరించి, తనను శక్తివంతమైన గంధర్వ భర్తలు రక్షిస్తున్నారని హెచ్చరించింది.

కీచకుడు ఆమె నిరాకరణను పట్టించుకోకుండా తన అధికారాన్ని ఉపయోగించాడు.

ఒక సందర్భంలో ద్రౌపది బహిరంగంగా అవమానించబడింది; పాండవులు తమ అజ్ఞాతవాసం బయటపడకూడదనే కారణంతో వెంటనే స్పందించలేకపోయారు.

కురు సభ తరువాత మరోసారి ద్రౌపది బాధను చూడటం భీమునికి అసహనంగా మారింది.

గుర్తింపు బయటపడకుండా కీచకుని అధర్మానికి ముగింపు పెట్టాల్సిన అవసరం వచ్చింది.

ద్రౌపది రహస్యంగా భీముని సంప్రదించి కీచకుని వల్ల తనకు ఎదురవుతున్న ప్రమాదాన్ని వివరించింది. ఇద్దరూ గుర్తింపు బయటపడకుండా శిక్షించే యుక్తి పన్నారు.

ద్రౌపది కీచకునికి రాత్రి ఒక నిర్జన నాట్యశాలలో కలుద్దామని చెప్పింది.

ద్రౌపది వస్తుందని భావించి కీచకుడు అక్కడికి చేరాడు; కానీ చీకటిలో ఎదురుచూస్తున్నది భీముడు.

ఇద్దరి మధ్య ఘోర మల్లయుద్ధం జరిగింది.

భీముడు కీచకుని సంహరించి శరీరాన్ని తీవ్రంగా నాశనం చేశాడు. సైరంధ్రిని రక్షించే గంధర్వులే చంపారని రాజభవనంలో నమ్మకం కలిగింది.

ద్రౌపది రక్షించబడింది; కానీ మత్స్యరాజ్యం సేనాధిపతి మరణంతో రాజ్యం బలహీనంగా కనిపించింది.

కీచకుడు మరణించడంతో మత్స్యరాజ్యం బలహీనపడిందని భావించిన త్రిగర్తరాజు సుశర్మ పశుసంపదపై దాడి చేశాడు.

విరాటుడు సైన్యంతో బయలుదేరగా యుధిష్ఠిరుడు, భీముడు, నకులుడు, సహదేవుడు తమ వేషాల్లోనే వెంట వెళ్లారు.

యుద్ధంలో ఒక దశలో విరాటుడు బంధించబడ్డాడు.

యుధిష్ఠిరుడు భీమునికి రాజును రక్షించమని, కానీ అసలు గుర్తింపు బయటపడకుండా జాగ్రత్తపడమని సంకేతం ఇచ్చాడు.

భీముడు శత్రువులను ఛేదించి విరాటుని విముక్తి చేశాడు.

తన రాజ్యాన్ని కాపాడినవారు మహాపాండవులేనని విరాటుడు ఇంకా గ్రహించలేదు.

విరాటుని ప్రధాన సైన్యం త్రిగర్తులతో యుద్ధంలో ఉండగా కౌరవులు మరో దిశ నుంచి దాడి చేసి గోవులను దోచుకెళ్లారు.

ఆ సైన్యంలో భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు వంటి మహాయోధులు ఉన్నారు.

యువరాజు ఉత్తరుడు మంచి సారథి దొరికితే గోవులను తిరిగి తెస్తానని గొప్పగా చెప్పాడు.

అంతఃపురంలోని స్త్రీలు బృహన్నలకు రథసారథ్య జ్ఞానం ఉందని సూచించారు.

ఉత్తరుడు బృహన్నలను తన సారథిగా తీసుకుని యుద్ధానికి బయలుదేరాడు.

తన రథాన్ని నడుపుతున్న బృహన్నల వాస్తవానికి అర్జునుడని అతనికి తెలియదు.

కౌరవ సైన్యానికి దగ్గరపడినప్పుడు ఉత్తరుని గొప్పలు మాయమయ్యాయి. మహాయోధులను చూసి భయంతో వణికిపోయాడు.

యుద్ధం చేయలేనని చెప్పి పారిపోవడానికి ప్రయత్నించాడు.

బృహన్నల అతన్ని ఆపి ఇప్పుడు పారిపోతే జీవితాంతం అవమానం వెంటాడుతుందని చెప్పింది.

అప్పుడు పాత్రలను మార్చుకుందామని అర్జునుడు సూచించాడు—ఉత్తరుడు సారథి కావాలి; బృహన్నల యుద్ధం చేస్తుంది.

భయపడుతున్న ఉత్తరుడు ఒప్పుకున్నాడు.

ఇద్దరూ పాండవుల ఆయుధాలు దాచిన శమీ వృక్షం వైపు వెళ్లారు.

శమీ వృక్షం వద్ద అర్జునుడు ఉత్తరుని చెట్టు ఎక్కి ఆయుధాలను దిగమన్నాడు.

ఆ ఆయుధాల పరిమాణం, వైభవం చూసి ఉత్తరుడు ఆశ్చర్యపోయాడు.

చివరకు తానే అర్జునుడని, ఇతర సేవకులే తన సోదరులు మరియు ద్రౌపది అని వెల్లడించాడు.

ఉత్తరుని సందేహం తొలగించేందుకు తన ప్రసిద్ధ పేర్లు, కార్యాలను వివరించాడు.

తరువాత ఒక సంవత్సరం దాచిన గాండీవాన్ని తిరిగి చేతిలోకి తీసుకున్నాడు.

ఆ క్షణంలో బృహన్నల రూపం వెనక్కి తగ్గి మహాధనుర్ధారి అర్జునుడు తిరిగి ప్రత్యక్షమైనట్టైంది.

ఉత్తరుడు సారథిగా ఉండగా అర్జునుడు కౌరవ సైన్యం వైపు దూసుకెళ్లాడు.

గాండీవం ధ్వని, యుద్ధశైలి చూసి కురు వృద్ధులు అతన్ని గుర్తించారు.

అజ్ఞాతవాస కాలం నిజంగా పూర్తయిందా అనే చర్చ కౌరవుల మధ్య జరిగింది.

అర్జునుడు అవసరం లేని సంహారానికి కాక గోవులను తిరిగి పొందడం, దాడిని విఫలం చేయడం లక్ష్యంగా యుద్ధం చేశాడు.

భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, కర్ణుడు తదితర మహాయోధుల ఆయుధాలకు ప్రతిస్పందిస్తూ దివ్యాస్త్ర నైపుణ్యాన్ని చూపించాడు.

శక్తివంతమైన ఆయుధంతో అనేక యోధులను యుద్ధానికి అసమర్థులను చేసి గోవులను తిరిగి పొందాడు.

ఈ యుద్ధం పాండవుల యుద్ధశక్తి పూర్తిగా తిరిగి వచ్చిందని ప్రకటించింది.

అజ్ఞాతవాస కాలం పూర్తయిన తరువాత పాండవులకు ఇక వేషాలు అవసరం లేదు.

వారు రాజవస్త్రాలు ధరించి రాజసభలో రాజులు, యువరాజులకు తగిన స్థానాల్లో కూర్చున్నారు.

విరాటుడు మొదట ఆశ్చర్యపోయాడు.

కంకుడు యుధిష్ఠిరుడు, బల్లవుడు భీముడు, బృహన్నల అర్జునుడు; మిగిలిన సేవకులే నకులుడు, సహదేవుడు, ద్రౌపది అని నిజం వెల్లడైంది.

తన రాజభవనంలో సేవ చేసినవారే తన రాజ్యాన్ని రక్షించిన మహాపాండవులని విరాటుడు గ్రహించాడు.

మత్స్యరాజ్యం ఇక పాండవుల ఆశ్రయం మాత్రమే కాదు; వారి సహజ మిత్రరాజ్యంగా మారింది.

పాండవుల నిజస్వరూపం తెలిసిన తరువాత విరాటుడు కృతజ్ఞతతో తన కుమార్తె ఉత్తరను అర్జునునికి వివాహం చేయాలని ప్రతిపాదించాడు.

అర్జునుడు గౌరవంగా తిరస్కరించాడు. ఒక సంవత్సరం పాటు ఉత్తరకు సంగీతం, నృత్యం బోధించినందువల్ల ఆమెను తన శిష్యురాలిగా, కుమార్తెలా చూస్తున్నానని చెప్పాడు.

దాని బదులు తన కుమారుడు అభిమన్యునితో ఉత్తర వివాహం జరగాలని సూచించాడు.

ఈ వివాహం మత్స్యరాజ్యాన్ని పాండవులతో, సుభద్ర ద్వారా యాదవ వంశంతో బలమైన కుటుంబ బంధంలో కలిపింది.

ఇది కుటుంబ ఆనందం మాత్రమే కాదు; పదమూడు సంవత్సరాల తరువాత పాండవులు మళ్లీ రాజకీయ మిత్రబలాన్ని నిర్మించిన సంకేతం.

విరాట పర్వం పునరుద్ధరించిన గుర్తింపు, మైత్రి, రాబోయే ఉద్యోగ పర్వంలోని రాజకీయ పోరాటానికి సిద్ధతతో ముగుస్తుంది.